VÌ SAO KHI ĐI, XE ĐẠP KHÔNG BỊ ĐỔ?

  Ai cũng biết khi đang đi xe đạp thì chiếc xe chuyển động rất nhịp nhàng và sẽ không bị đổ (dĩ nhiên ngoại trừ khi vấp đá hay tông phải xe khác), còn giữ cho chiếc xe đứng yên trên hai bánh của nó thì "con ngựa sắt" ấy lại loạng choạng ngay. Nhưng quan trọng là vì sao lại như thế.

  Trong cuộc sống, chúng ta đều biết rằng một vật thể phải có ba điểm đỡ thì mới có thể đứng vững  được, ví như giá đỡ của máy chụp ảnh hay cái kiềng ba chân. Khi chỉ có hai điểm đỡ thì sẽ bị đổ, như hai chân của cái thang thì cần phải dựa vào tường thì mới không bị đổ. Khi dựng xe đạp, bánh trước dựa và bánh sau lần lượt là hai điểm đỡ, nhất định phải dựa vào một điểm thứ ba- chân chống xe, mới có thể đứng được. nhưng khi đi xe, tại sao xe chỉ có hai điểm đỡ mà nó lại không bị đổ?

    Trước khi trả lời câu hỏi này, chúng ta hãy làm hai thí nghiệm đơn giản sau: Dùng lực của ngón tay trỏ và ngón tay cái để giữ chiếc đinh trên mặt bàn, sau đó xoay mũ đinh để làm đinh quay, đến khi nó ngừng chuyển động thì mới bị đổ xuống đổ xuống. Lại lấy một đông xu, dùng tay giữ chặt mép đồng xu rồi quay, đồng xu cũng có thể xoay tròn trên mặt bàn cho đến khi dừng chuyển động thì nó mới đổ.

    Hai thí nghiệm trên giúp chúng ta hiểu rõ về một nguyên lý khoa học: khi vật thể chuyển động với một tốc độ cao, sẽ có một lực duy trì chuyển động không đổi của vật thể theo một trục nhất định. trong quá trình di chuyển, bánh trước và bánh sau của xe đạp là vật thể chuyển động với tốc độ cao, nó cũng có một lực duy trì chuyển động không đổi của vật thể theo một trục cố định, điều này làm cho xe đạp không bị đổ trong quá trình chuyển động tiến lên phía trước.

  Khi ngồi trên xe, có lúc người lái làm cho xe bị nghiêng sang một bên mà mất đi sự cân bằng, lúc này chỉ cần làm cho xe đứng thẳng thì có thể điều chỉnh vị trí của bánh trước xe, cho nên có thể người điều khiển xe có sự phản xạ thay đổi vị trí của mình để lấy lại sự cân bằng của xe.

   Khi xe dừng lại, bánh xe sẽ không chuyển động, lúc này lực duy trì chuyển động theo truc cũ bị mất đi, xe rất dễ bị đổ. Nếu muốn xe không đổ, ta phải dùng chân chống, hoặc dựa vào động tác cân bằng xe của người lái xe không bị đổ. Diễn viên xiếc hay những người chơi xe đạp mạo hiểm chuyên nghiệp có thể biểu diễn các tiết mục rất ấn tượng trên chiếc xe đạp đứng một chỗ là do họ đã nắm được kỹ xảo duy trì để sự cân bằng và luyện tập nó rất thành thạo.
 
   Cùng chiêm ngưỡng những pha thăng bằng không tưởng với xe đạp nào.

(Người viết: Ngô Thanh Bích Thi)